Ο εσωτερικός αποκλεισμός της Θεσσαλονίκης: πολιτισμικό σχεδίασμα

του Μιχάλη Μπαρτσίδη

Ο εσωτερικός αποκλεισμός της Θεσσαλονίκης: πολιτισμικό σχεδίασμα*

*Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Διάπλους, τ. 29, Δεκέμβριος 2008- Ιανουάριος 2009, Αθήνα

Εδώ και καιρό, έχει αναδειχθεί στο δημόσιο διάλογο η υπόθεση περί της κυρίαρχης εθνικιστικής-πολιτιστικής όψης της Θεσσαλονίκης. Τα πολιτιστικά γεγονότα στα οποία πρωτοστατεί η πόλη δεν είναι λίγα: από τα συλλαλητήρια του ’93 για το Μακεδονικό, στις αντιδράσεις για τη σημαία των παρελάσεων των εθνικών επετείων, στην πολυσχιδή δράση της Μητρόπολης και των παραεκκλησιαστικών οργανώσεων, στην άνθηση της εθνικιστικο-ρατσιστικής προπαγάνδας και φιλολογίας στα τοπικά κανάλια υπο-κουλτούρας, στις εκδηλώσεις «μνήμης» για το Μέγα Αλέξανδρο, στη διαμάχη για την επιβολή χριστιανικού χαρακτήρα στη Ροτόντα, στην ακύρωση του φεστιβάλ ομοφυλοφυλικών ταινιών, στο συμβολικό κάψιμο βιβλίων όπως του Μίμη Ανδρουλάκη και άλλα.

Το αν διαμορφώθηκε τέτοιος ιστορικός χαρακτήρας και τι ακριβώς σημαίνει, καταλληλότερος δείκτης είναι, πράγματι, ο πολιτιστικός. Αυτό που συνέβη τα τελευταία χρόνια είναι μια οπισθοδρόμηση την οποία πρώτοι και καλύτεροι βιώνουν και αναφέρουν καλλιτέχνες και διανοούμενοι αλλά, επιπλέον, είναι δυνατό να πιστοποιηθεί από αντικειμενικά στοιχεία ή γεγονότα.

φιλοσοφία και αντιστάσεις: από τις πλατείες στις κοινότητες αλληλεγγύης

Δημοσιεύτηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό ΧΡΟΝΟΣ  //  τεύχος ΟΚΤΩ, Δεκέμβριος 2013

http://www.chronosmag.eu/index.php/pses-flsf-ss-p-pl-s-lllgg.html

Επικαιροποιημένη και εμπλουτισμένη η αγγλική έκδοση του βιβλίου
του Κώστα Δουζίνα σχετικά με τις νέες μορφές κινημάτων και πολιτικών υποκειμενικοτήτων

του Μιχάλη Μπαρτσίδη

Το νέο βιβλίο του Κώστα Δουζίνα με τίτλο Philosophy and resistance in the crisis (Polity Press, 2013) αποτελεί σε μεγάλο μέρος απόδοση στα αγγλικά της ελληνικής έκδοσης Αντίσταση και φιλοσοφία στην κρίση (Αλεξάνδρεια, 2011). Πέρα από την απαραίτητη αναδιοργάνωση και επικαιροποίηση, προστίθεται όμως και ένα νέο, σημαντικό από πολιτικής απόψεως, κεφάλαιο.
Ο Δουζίνας διακινδύνευσε από την πρώτη στιγμή την πολιτική τοποθέτησή του σχετικά με τις νέες μορφές κινημάτων και πολιτικών υποκειμενικοτήτων που αναδύθηκαν σε παγκοσμιοτοπικό επίπεδο, όπως οι πλατείες, τα occupy κ.λπ. Συνέλαβε την πολιτική και ιστορική τους σημασία ως εξεγέρσεων και επαναστάσεων που ορίζουν εκ νέου τη δημοκρατία, αρθρώνοντας την ανάλυσή του σε πραγματικό χρόνο. Με αφετηρία τη διαπίστωση ότι «τα κύματα των εξεγέρσεων… διέψευσαν ότι τελικό στάδιο είναι η δημοκρατία χαμηλής έντασης…» υποστηρίζει έναν ορισμό της δημοκρατίας ως μετασταθερής ισορροπίας σε υψηλή ενεργειακή στάθμη. Σύμφωνα με τη σύλληψη του Ρανσιέρ, η δημοκρατία όσο διατρέχεται από συγκρούσεις τόσο πιο ζωντανή καθίσταται.

Οι περιπέτειες της «αξιοπρέπειας» ως πολιτειακής αρετής

των  Μ. Μπαρτσίδη - Φ. Τσιμπιρίδου

 πηγή: ενθέματα, 22.12.12

Από τα παγκόσμια κινήματα στους «Αγανακτισμένους»

Η «αξιοπρέπεια» ως βασικό συστατικό μιας προσδοκώμενης αρετής πολιτειότητας [civic virtue]  τείνει να κυριαρχήσει στον δημόσιο λόγο των κοινωνικών κινημάτων από τη δεκαετία του 1990 και μετά, με παγκοσμιοτοπικούς όρους. Στο πλαίσιο αυτό, μπορούμε να αναφέρουμε τις δημόσιες πολιτικές περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων που διατυπώνουν τα κινήματα σε περιοχές με δημοκρατικό έλλειμμα (χώρες της Μέσης Ανατολής), τα μοντέλα αντίστασης που εμπνέονται από τους Ζαπατίστας και τα κινήματα εναλλακτικής παγκοσμιοποίησης. Η παρουσία της «αξιοπρέπειας» γίνεται καθοριστική τα τελευταία τρία χρόνια στα κοινωνικά κινήματα των πλατειών (Indignados στην Ισπανία, ελληνικές πλατείες), όπως και στα κινήματα της «Αραβικής Άνοιξης». Καθώς η έννοια της αξιοπρέπειας συνεχίζει να αποτελεί κεντρικό διακύβευμα έως και στο παγκόσμιο κίνημα του Οccupy Wall Street, στον ελληνικό δημόσιο χώρο και στη συγκυρία της ελληνικής κρίσης ο όρος χρησιμοποιείται ποικιλοτρόπως, όχι μόνο από τους ακτιβιστές αλλά και από παράγοντες της κεντρικής πολιτικής σκηνής.

Indignados, Μαδρίτη 2011

Τόσο ο παγκοσμιοτοπικός της χαρακτήρας ως βασική αρετή για τον επαναπροσδιορισμό μιας νέας πολιτειότητας όσο και η ελληνική εκδοχή μιας διευρυμένης χρήσης του όρου μας προέτρεψαν να εξετάσουμε το ζήτημα διττά: αφενός αναζητώντας τη φιλοσοφική γενεαλογία του όρου ιστορικά, αφετέρου διερευνώντας τις πρακτικές του χρήσεις σε διαφορετικά τοπικά παραδείγματα. Σχολιάζουμε τις εθνογραφικές παρατηρήσεις, συνδυάζοντας τη φιλοσοφική οπτική της σπινοζικής έννοιας της διατομικότητας[1] με αναλυτικά εργαλεία της μετααποικιακής κριτικής.

Κοινωνικό Εργαστήριο Θεσσαλονίκης: Ανοίγοντας το παρόν εναντίον της Χρυσής Αυγής

Φράνσις Μπέικον, “Αυτοπροσωπογραφία”, 1972

 Υπάρχουν γεγονότα αλλά και φαινόμενα στην πολιτική που «εισβάλλουν αιφνιδίως», διακόπτουν τη λογική που είχαμε για να σκεφτόμαστε τα πολιτικά πράγματα, προκαλώντας τουλάχιστον αμηχανία. Έξι μήνες μετά την εκλογική επιτυχία της Χρυσής Αυγής, την ορμητική είσοδο και διάχυσή της σε κάθε πόρο της κοινωνίας, μήπως άραγε είναι αργά για τα μουδιασμένα ερωτήματα «Ποιοι είναι αυτοί και από πού ήρθαν»; Να αφήσουμε τον χρόνο της ανάλυσης και να περάσουμε στον χρόνο της πρακτικής αντίδρασης; Το Κοινωνικό Εργαστήριο, πεπεισμένο ότι είναι απολύτως απαραίτητος ο συνδυασμός των δύο χρόνων, με διαγώνια αντίληψη για τη συγκυρία, διοργάνωσε τη διημερίδα «Αντικείμενο: Χρυσή Αυγή» (7-8.12.2012), με στόχο την κατανόηση του φαινομένου αλλά και τη διατύπωση πολιτικών προτάσεων για την αντιμετώπισή του.
  .............
Του Μιχάλη Μπαρτσίδη, στα ΕΝΘΕΜΑΤΑ της Αυγής
    Κοινωνικό Εργαστήριο Θεσσαλονίκης: Ανοίγοντας το παρόν εναντίον της Χρυσής Αυγής